Geçici koruma statüsündeki öğrencilerin eğitimine yönelik öğretmen ve okul yöneticilerinin değerlendirmeleri: Nitel bir araştırma
Teachers’ and school administrators’ evaluations regarding the education of students under temporary protection status: A qualitative study
DOI:
https://doi.org/10.14687/jhs.v23i2.6643Keywords:
dezavantajlı çocuklar,, göçmen çocuklar,, Suriyeli öğrenci,, okula uyum,, disadvantaged children,, migrant children,, Syrian student,, school adjustmentAbstract
Bu araştırma, Suriyeli öğrencilerin eğitim süreçlerine ilişkin öğretmen ve okul yöneticilerinin değerlendirmelerini bütüncül bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma modellerinden “temel nitel araştırma” tercih edilmiştir. Çalışma grubunun seçiminde amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubu, Ankara ilinin Altındağ ilçesindeki okullarda görev yapan dört öğretmen ve iki okul yöneticisi olmak üzere altı katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veriler tematik analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Veri analizi sonucunda “iletişim”, “uyum”, “eğitime dair öneri ve beklentiler” ve “ülkeye dönüş” olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. Bulgular, öğretmen ve okul yöneticilerinin Suriyeli öğrencilerle iletişimde yaşadıkları başlıca güçlüğün dil engeli olduğunu, özellikle velilerle iletişimin sınırlı kaldığını göstermektedir. Bazı öğrencilerin Türkçe yeterliğinin sınırlı olması nedeniyle sözel derslerde zorlandıkları, sayısal ve uygulamalı derslerde daha başarılı oldukları katılımcılar tarafından ifade edilmiştir. Disiplin sorunlarına ilişkin katılımcı görüşleri farklılık gösterirken devamsızlık, sosyal içe kapanma ve bazı uyum problemleri dikkat çekmiştir. Ülkeye dönüş konusunda gelecek belirsizliği ve farklı görüşler öne çıkmıştır. Sonuç olarak, çalışmaya katılan öğretmen ve okul yöneticilerinin gözlem ve deneyimlerine göre, Türkçe yeterliğinin sınırlı olmasının öğrencilerin akademik başarılarını, sosyal ilişkilerini ve okul uyumunu etkileyebildiği görülmüştür. Bu doğrultuda, Suriyeli öğrencilerin dil gelişimini destekleyecek Türkçe kurslarının ve okul içinde yürütülecek dil destek etkinliklerinin planlanması, öğrencilerin sosyal uyumunu desteklemek amacıyla akran destekli öğrenme ve uyum etkinliklerinin uygulanması önerilebilir.
Abstract
This study aims to examine, from a holistic perspective, the evaluations of teachers and school administrators regarding the educational processes of Syrian students. The research was designed within the framework of basic qualitative research. Criterion sampling, one of the purposive sampling methods, was employed in selecting the study group. The study group comprised six participants, including four teachers and two school administrators, working in schools in the Altındağ district of Ankara, Türkiye. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using thematic analysis. The analysis yielded four main themes: communication, adaptation, recommendations and expectations regarding education, and return to the home country. The findings indicate that teachers and school administrators identified the language barrier as the main challenge in communicating with Syrian students and reported particularly limited communication with their students’ parents. Participants reported that some students with limited Turkish proficiency struggled in verbal subjects but performed better in quantitative and practical subjects. Views on disciplinary issues differed, while absenteeism, social withdrawal and some difficulties with school adaptation were also reported. Regarding the students’ return to their home country, uncertainty about the future and differing views came to the fore. In conclusion, the observations and experiences of the participating teachers and school administrators suggest that limited Turkish proficiency may affect students’ academic achievement, social relationships, and adjustment to school. Accordingly, it may be recommended to plan Turkish language courses and in-school language support activities to support the language development of Syrian students, as well as to implement peer-supported learning practices and adaptation activities to facilitate their social adaptation.
Downloads
References
Aşkın, U. (2022). Geçmişten günümüze uluslararası göç. E. Yüksel Oktay, E. Kavi & Y. Çölgeçen (Ed.), Türkiye’de yaşayan Suriyeli göçmen çocuklar bağlamında göç ve eğitim içinde (s. 323-378). Filiz Kitabevi.
Berry, J. W. (1980). Acculturation as varieties of adaptation. A. Padilla (Ed.), Acculturation: Theory, models, and findings içinde (s. 9-25). Westview Press.
Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology: An International Review, 46(1), 5-34. https://psycnet.apa.org/record/1997-07245-001
Block, K., Cross, S., Riggs, E. ve Gibbs, L. (2014). Supporting schools to create an inclusive environment for refugee students. International Journal of Inclusive Education, 18(12), 1337-1355. https://doi.org/10.1080/13603116.2014.899636
Bozan, M. A., Akçay, A. O., & Karahan, E. (2021). İlkokullarda eğitim gören Suriyeli öğrencilerin uyum sürecinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 309-335. https://doi.org/10.37669/milliegitim.960017
Bravo‐Moreno, A. (2009). Transnational mobilities: migrants and education. Comparative Education, 45(3), 419-433. https://doi.org/10.1080/03050060903184981
Bulut, S., Kanat Soysal, Ö., & Gülçiçek, D. (2018). Suriyeli öğrencilerin Türkçe öğretmeni olmak: Suriyeli öğrencilerin eğitiminde karşılaşılan sorunlar. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(2), 1210-1238. https://izlik.org/JA98YE43NF
Cavkaytar, A., Bal, A., Artar, T. M., & Uluyol, M. (2021). Suriyeli mülteci öğrencilerinin eğitim yaşantılarının incelemesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 195-219. https://doi.org/10.37669/milliegitim.934424
Coşkun, İ., Ökten, C. E., Dama, N., Barkçin, M., Zahed, S., Fouda, M., Toklucu, D., & Özsarp, H. (2017). Engelleri aşmak: Türkiye’de Suriyeli çocukları okullaştırmak (Yayın No. 93). SETA Yayınları. https://www.researchgate.net/publication/323958947_Engelleri_Asmak_Turkiye'de_Suriyeli_Cocuklari_Okullastirmak
Crul, M., Lelie, F., Biner, Ö., Bunar, N., Keskiner, E., Kokkali, I., Schneider, J. ve Shuayb, M. (2019). How the different policies and school systems affect the inclusion of Syrian refugee children in Sweden, Germany, Greece, Lebanon and Turkey. Comparative Migration, 7(10), 1-20. https://doi.org/10.1186/s40878-018-0110-6
Değirmenci, G. Y., Somer, B., Demircioğlu, H., & Gençoğlu, C. (2021). Geçici koruma altındaki Suriyeli çocukların eğitim sürecine katılım ve uyumlarına yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 281-308. https://doi.org/10.37669/milliegitim.960414
Emin, M. N. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel eğitim politikaları (Yayın No. 153). SETA Yayınları.
Erdoğan, M., & Ünver, C. (2015). Türk iş dünyasının Türkiye’deki Suriyeliler konusundaki görüş, beklenti ve önerileri. (Yayın No. 353). Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu.
Eren, Z. (2019). Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre göçmen çocukların eğitim sorunları ve çözüm önerileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 213- 234. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.43815-476805
Ferfolja, T., & Vickers, M. (2010). Supporting refugee students in school education in Greater Western Sydney. Critical Studies in Education, 51(2), 149-162. https://doi.org/10.1080/17508481003731034
Guo, Y., Maitra, S., & Guo, S. (2021). Exploring initial school integration among Syrian refugee children. International Migration, 59, 172-185. https://doi.org/10.1111/imig.12829
Harunoğulları, M. (2016) Suriyeli sığınmacı çocuk işçiler ve sorunları: Kilis Örneği. Göç Dergisi. Mayıs, 3(1), 29-63. https://doi.org/10.33182/gd.v3i1.554
Karabenick, S. A., & Noda, P. A. C. (2004). Professional development implications of teachers' beliefs and attitudes toward English language learners. Bilingual Research Journal, 28(1), 55-75. https://doi.org/10.1080/15235882.2004.10162612
Karakoç, C., Gündoğdu, K., & Aydın, G. (2024). Suriyeli Göçmen Öğrencilerin Türkçe Öğrenme Süreçlerinin İncelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(43), 2570-2600. https://doi.org/10.35675/befdergi.1463056
Kıral, E., & Beyli, R. (2021). Suriyeli Öğrencilerin Yaşadıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 1(1), 45-74. https://izlik.org/JA46TD45NK
Levent, F., & Çayak, S. (2017). Türkiye’de Suriyeli öğrencilerin eğitimine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi. 14-1(27), 21-46. https://www.researchgate.net/publication/318562447_Turkiye'deki_Suriyeli_Ogrencilerin_Egitimine_Yonelik_Okul_Yoneticilerinin_Gorusleri_School_Administrators'_Views_On_Syrian_Students'_Education_in_Turkey
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Merriam, S. B. (2023). Nitel araştırma: Tasarım ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.; 3. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Mülteciler Derneği. (2024, 13 Haziran). Türkiye’deki Suriyeli sayısı 2024. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi-haziran-2024/
Mülteciler Derneği. (2025, 6 Mayıs). Türkiye’deki Suriyeli sayısı 2025. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi/
Oikonomidoy, E. ve Karam, F. J. (2020). Funds of identity and language development: The case of a Syrian refugee-background child. International Journal of Early Years Education, 28(2), 122-135. https://doi.org/10.1080/09669760.2020.1765086
Osmanoğlu, H., & Uzun, M. (2022). Socıal ıntegratıon and sport: a case study of syrıan refugee chıldren. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 13(47), 135-151. http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.3091
Özer, Y. Y., Komşuoğlu, A., & Ateşok, Z. Ö. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 76-110. https://doi.org/10.16992/ASOS.11696
Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.; 2. baskı). Pegem.
Patton, M. Q. (2025). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.; 3. baskı). Pegem.
Ryder, A. G., Alden, L. E., & Paulhus, D. L. (2000). Is acculturation unidimensional or bidimensional? A head-to-head comparison in the prediction of personality, selfidentity, and adjustment. Journal of personality and social psychology, 79(1), 49-65. https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.1.49
Sağlam, H. İ., & Kanbur, N. İ. (2017). Sınıf Öğretmenlerinin Mülteci Öğrencilere Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(2), 310-323. https://doi.org/10.19126/suje.335877
Saklan, E. (2018). Türkiye’deki Suriyeli eğitim çağı çocuklarının eğitim süreçleri üzerine bir çözümleme. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
Sarıtaş, E., Şahin, Ü., & Çatalbaş, G. (2016). İlkokullarda Yabancı Uyruklu Öğrencilerle Karşılaşılan Sorunlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1), 208-229. https://izlik.org/JA32WZ65JU
Sellars, M. (2022). Planning for belonging: Including refugee and asylum seeker students. Journal of Refugee Studies, 35(1), 576-594. https://doi.org/10.1093/jrs/feab073
Soylu, A., Kaysılı, A., & Sever, M. (2020). Refugee children and adaptation to school: An analysis through cultural responsivities of the teachers. Education and Science, 45(201), 313-334. https://doi.org/10.15390/EB.2020.8274
Şeker, B. D., & Aslan, Z. (2015). Refugee children in the educational process: An social psychological assessment. Journal of Theoretical Educational Science, 8(1), 86-105. https://izlik.org/JA52KZ36LZ
Şimşir, Z., & Dilmaç, B. (2018). Yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim gördüğü okullarda öğretmenlerin karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri [Problems faced by teachers in schools where foreign students are educated and their solution suggestions]. Elementary Education Online, 17(3). 1116-1134. http://dx.doi.org/10.17051/ilkonline.2018.419647
Taskın, P., & Erdemli, O. (2018). Education for Syrian Refugees: Problems Faced by Teachers in Turkey. Eurasian Journal of Educational Research, 18(75), 155-178. https://izlik.org/JA63GY68AE
Taştan, C., & Çelik, Z. (2017). Türkiye’de Suriyeli çocukların eğitimi: Güçlükler ve öneriler. Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi.
Varçın, R., Savcı, İ., Gülçubuk, B., & Pişkin, M. (2019). Ankara’da geçici koruma altındaki Suriyelilere yönelik işgücü piyasası araştırması. Türk Kızılay Derneği. https://toplummerkezi.kizilay.org.tr/media/0htkst4v/tk-ankara-da-gecici-koruma-altindaki-suriyelilere-yonelik-isgucu-piyasasi-arastirmasi-raporu.pdf
Watkins, K., & Zyck, S. A. (2014). Living on hope, hoping for education: The failed response to the Syrian refugee crisis. Overseas Development Institute. https://cdn.odi.org/media/documents/9169.pdf
Yavuz, Ö., & Mızrak, S. (2016). Acil durumlarda okul çağındaki çocukların eğitimi: Türkiye’deki Suriyeli mülteciler örneği. Göç Dergisi, 3(2), 175-199. https://doi.org/10.33182/gd.v3i2.578
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Human Sciences

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
©1999 Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.