Sosyal dayanışma merkezinde psikodrama temelli grup çalışması: Dezavantajlı kadınların dönüşüm deneyimleri üzerine nitel bir araştırma
Psychodrama-based group work at a social solidarity center: A qualitative study on the experiences of disadvantaged women
DOI:
https://doi.org/10.14687/jhs.v23i2.6638Keywords:
Disadvantaged women, Group work, Psychodrama, Social Solidarity Center, Women’s empowerment, Dezavantajlı kadınlar, Grup çalışması, Kadınların güçlenmesi, Psikodrama, Sosyal Dayanışma MerkeziAbstract
Öz
Bu araştırma, Kırıkkale ili Sosyal Dayanışma Merkezi’nde (SODAM) kurslara katılan sosyoekonomik açıdan dezavantajlı kadınların psikodrama temelli grup çalışmasına ilişkin deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel durum çalışması deseninde kurgulanmış; veriler oturum gözlem notları ile katılımcıların oturum sonlarında verdikleri yazılı geri bildirimlerden elde edilmiş ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışma grubu, SODAM kurslarına devam eden, gönüllülük esasıyla belirlenen ve süreci tamamlayan 10 kadından oluşmaktadır. Etik kurul onayı alınmasının ardından, Nisan–Mayıs 2025 tarihleri arasında psikodramatist olan birinci yazar tarafından altı hafta boyunca her biri 90 dakika süren altı psikodrama oturumu yürütülmüştür. MAXQDA25 programı kullanılarak yapılan analiz sonucunda görünmez yükler ve ilişkisel baskılar, psikodramanın dönüştürücü katkıları ve kimlik yeniden inşası olmak üzere üç ana tema belirlenmiştir. Katılımcı anlatıları, psikodrama sürecinin duygusal farkındalık, sınır koyma ve kimliğin yeniden inşası bakımından dönüştürücü biçimde deneyimlendiğini düşündürmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda psikodrama yaşantı gruplarının SODAM gibi kurumlarda yaygınlaştırılması ve daha uzun süreli yürütülmesi önerilmektedir.
Abstract
This study examines the experiences of socioeconomically disadvantaged women attending courses at the Social Solidarity Center (SODAM) in Kırıkkale, Türkiye, with psychodrama-based group work. The study was designed as a qualitative case study; data were drawn from session observation notes and participants’ written feedback at the end of each session, and analyzed using content analysis. The study group consisted of 10 women attending SODAM courses who volunteered to participate and completed the program. Following ethics approval, a total of six sessions, each lasting 90 minutes, were conducted between April and May 2025 by the first author, a psychodramatist. Content analysis conducted with MAXQDA25 yielded three main themes: invisible burdens and relational pressures, transformative contributions of psychodrama, and identity reconstruction. Participants’ narratives suggest that the psychodrama process was experienced as transformative in terms of building emotional awareness, boundary-setting, and the reconstruction of their identities. Based on these findings, it is recommended that psychodrama experiential groups be expanded in institutions such as SODAM and conducted for longer durations.
Downloads
References
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Aile Destek Merkezi (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM) eğitim yönergesi (Sayı: 12218636). https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete-disindaki-kaynak/metin/aile-destek-merkezi-adem-ve-sosyal-dayanisma-merkezi-sodam-egitim-yonergesi
Akgün, R. (2026). Psikodrama grup terapisinin SODAM’da kurslara katılan kadınların benlik saygısı ve öz şefkatlerine etkisi. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 11(34), 115–125. https://doi.org/10.5281/zenodo.20813657
Akgün, R., & Erkuş Demir, S. (2026). Dezavantajlı kadınlarda psikodrama müdahalesinin yaşam doyumuna etkisi: Keşifsel bir karma yöntem araştırması. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 12(68), 58–69. https://doi.org/10.5281/zenodo.21879119
Altınkılıç, S., Ateşçi, F., & Toker Uğurlu, T. (2020). Fibromiyalji sendromu tanılı kadınlarda psikodrama grup terapisinin ağrı, depresyon ve yaşam doyumu üzerine etkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 2153–2164. https://doi.org/10.17755/esosder.671003
Birleşmiş Milletler. (2015). Dünyamızı dönüştürmek: 2030 sürdürülebilir kalkınma gündemi. BM.
Blatner, A. (2000). Foundations of psychodrama: History, theory, and practice (4th ed.). Springer.
Bucuță, M. D., Dima, G., & Testoni, I. (2018). “When you thought that there is no one and nothing”: The value of psychodrama in working with abused women. Frontiers in Psychology, 9, Article 1518. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01518
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Cruz, A., Sales, C. M. D., Alves, P., & Moita, G. (2018). The core techniques of Morenian psychodrama: A systematic review of literature. Frontiers in Psychology, 9, Article 1263. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01263
Çağatay, H. E., & Yıldırım, G. (2025). Social inclusion and diversity in the axis of social sustainability: A study on Roma women benefiting from the Gallipoli SODAM project. Journal of Economy Culture and Society. https://doi.org/10.26650/jecs2025-1629012
Damra, J. K. (2022). The effects of psychodrama intervention on intimate partner violence and quality of life: Trial of Syrian refugee abused women. Journal of International Women’s Studies, 23(1), 333–346. https://vc.bridgew.edu/jiws/vol23/iss1/33/
Ebrahimi Belil, F. (2011). The effects of psychodrama on depression among women with chronic mental disorder. European Psychiatry, 26(S2), 621.
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
Erükçü Akbaş, G. (2026). Psychodrama group therapy for women in emerging adulthood: Building personal and interpersonal empowerment. OPUS Journal of Society Research, 23, 1–15. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1797443
Esmaeili Dehaghi, G., Ghasemi Pirbalouti, M., Ahmadi, R., & Kiani, F. (2025). Comparison of the effectiveness of psychodrama training and psychological empowerment on anger control and distress tolerance in incarcerated women. Psychology of Woman Journal, 6(3), 1–12. https://doi.org/10.61838/kman.pwj.6.3.15
Fong, J. (2006). Psychodrama as a preventive measure: Teenage girls confronting violence. Journal of Group Psychotherapy, Psychodrama & Sociometry, 59(3), 99–108. https://doi.org/10.3200/JGPP.59.3.99-108
Gökkaya, F., Zorluoğlu, E., Işık, İ., Önkür, B., Bozdemir, T., Kızıltan, R., Mıh, C., Salıkyüz, S., & Deniz, C. (2020). Türkiye’de bilişsel davranışçı grup terapisi, psikodrama ve sanat terapisi kullanılarak yapılmış etkililik çalışmalarının incelenmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(2), 258–273. https://doi.org/10.18863/pgy.569156
Honneth, A. (1995). The struggle for recognition: The moral grammar of social conflicts (J. Anderson, Trans.). Polity Press.
International Federation of Social Workers. (2014, July). Global definition of social work. https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/
Jack, D. C. (1991). Silencing the self: Women and depression. Harvard University Press.
Kabeer, N. (1999). Resources, agency, achievements: Reflections on the measurement of women’s empowerment. Development and Change, 30(3), 435–464.
Karp, M., Holmes, P., & Tauvon, K. B. (Eds.). (1998). The handbook of psychodrama. Routledge.
Kipper, D. A., & Ritchie, T. D. (2003). The effectiveness of psychodramatic techniques: A meta-analysis. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 7(1), 13–25.
Lee, J. A. B. (2001). The empowerment approach to social work practice: Building the beloved community (2nd ed.). Columbia University Press.
López-González, M. A., Morales-Landazábal, P., & Topa, G. (2021). Psychodrama group therapy for social issues: A systematic review of controlled clinical trials. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(9), Article 4442. https://doi.org/10.3390/ijerph18094442
Maya, J., Pérez-Berbel, M., Giraldo-Arroyave, L., & Hurtado, I. (2025). Psychodrama: Implementation, study design and effectiveness: A systematic review. BMC Complementary Medicine and Therapies, 25, Article 232. https://doi.org/10.1186/s12906-025-04959-y
Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
Mondolfi Miguel, M. L., & Pino-Juste, M. (2021). Therapeutic achievements of a program based on drama therapy, the theater of the oppressed, and psychodrama with women victims of intimate partner violence. Violence Against Women, 27(9), 1273–1296. https://doi.org/10.1177/1077801220920381
Orkibi, H., & Feniger-Schaal, R. (2019). Integrative systematic review of psychodrama psychotherapy research: Trends and methodological implications. PLOS ONE, 14(2), Article e0212575. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0212575
Ökten, M. S., & Kayaalp, A. (2025). Türkiye’de sosyal hizmetin kadın yoksulluğuyla mücadeledeki rolü: Kuramsal temeller ve güncel uygulamalar. Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 207–234.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage.
Perry, R., Saby, K., Wenos, R., Hudgins, K., & Baller, M. (2016). Psychodrama intervention for female service members using the therapeutic spiral model. Journal of Psychodrama, Sociometry, and Group Psychotherapy, 64(1), 11–23.
Ron, Y., & Yanai, L. (2021). Empowering through psychodrama: A qualitative study at domestic violence shelters. Frontiers in Psychology, 12, Article 600335. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.600335
Solomon, B. B. (1976). Black empowerment: Social work in oppressed communities. Columbia University Press.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu. (1986). Kanun No. 3294. Resmî Gazete, 19134.
Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Sage.
Şarlak, D., & Öztürk, E. (2021). Psikodrama temelli müdahale programları: Sistematik bir değerlendirme. Karya Journal of Health Science, 2(1), 21–29. https://dergipark.org.tr/en/pub/kjhs/issue/62126/884705
Ulusoy, Y., & Kırlangıç Şimşek, B. (2021). The effect of psychodrama on women’s codependence, self-realization and problem-solving skill perception. Journal of History Culture and Art Research, 10(1), 59–73.
Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2020). The theory and practice of group psychotherapy (6th ed.). Basic Books.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage.
Downloads
Published
Data Availability Statement
Upon request
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Journal of Human Sciences
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
©1999 Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
